Homeland, Honor, & Candor

Never doubt that a small group of dedicated individuals can change the world. Indeed, it is the only thing that ever has (Margaret Mead).

Tuesday, February 27, 2007

Нутагтаа очоод тeрсeн сэтгэгдлvvд

Тэмдэглэл хeтлeлгvй их уджээ. Блог-оо бараг л мартах дeхeж. Урт удаан хугацаанд блог сэргээгээгvйдээ хvлцэл eчье.

Монголд ирээд хагас жил гаруй хугацаа eнгeрчээ. Энэ хугацаанд хоёр ч тeсeл дээр ажиллаж дууслаа. 3-4 ажил зэрэг хийж ч vзлээ. Завгvй амьдралын хэмнэл заримдаа хэт тvргэсч, заримдаа царцанги болсон ч юм шиг сэтгэгдэл тeрнe. Ямар ч гэсэн эх нутагтаа ирээд тeрсeн сэтгэгдлvvдээсээ тантай хуваалцая. Сэтгэлийг тань гонсойлгох зvйл энд бичигдсэн байж болох ч, байгаа бодит vнэнийг eгvvлэхийг л зорьсныг ойлгоно буйзаа.

1. Ухамсар, соёл

Монголын нийгэмд хvмvvсийн дунд сэтгэлгээ, ухамсрын болоод хeрeнгe чинээний асар ялгаатай давхарга, бvлгvvд бий болсон нь илт мэдрэгдэж байна. Ухамсраар хамгийн дорой, ядуу байгаа нь хeрeнгe чинээгээрээ нийгмийн доод давхаргад багтах vгээгvй ядуучууд БИШ, харин дээд давхаргынхан, eeрсдийгee шинэ Монголчууд, элитvvд гээд бодчихсон, улс тeрeeр тоглож буй тeрийн eндeр албан тушаалд он удаан жил ээлжлэн сууж буй луйварчид байх юм. Харин хeрeнгe чинээгээр дулимаг жирийн албан хаагчид, хeдeлмeрee шударга бусаар vнэлvvлж байгаа шударга иргэд маань, маш eндeр боловсрол, ёс суртахуунтай ч тvvнийг нь eнeeгийн Монголын нийгэм хvлээж авах чадваргvй байгаад харамсдаг боловсролтой залуус маань ухамсар, ёс суртахуунаараа нийгмийнхээ хамгийн дээд давхаргад багтаж байна.

Нийгмийн соёлын тухайд хvн хvнээ хvндэлж, бие биенээ “энэ хvн чинь бидний нийгмийн нэг эд, эс юм шvv” гэж харахаас илvv нэгнийгээ vл хvндлэх, vзэн ядах vзэл (misanthrophy) Монголын нийгэмд газар авсан нь ажиглагдлаа. Нийтлэг уур амьсгалыг нь ажиж байхад хvмvvс уур уцаар ихтэй, амьдралд сэтгэл ханамж муутай байна. Энэ нь хvмvvсийн eдeр тутмын замын хeдeлгeeнд оролцох, vйлчилгээ eгeх, авах vйл ажиллагаанаас нь тодорхой мэдрэгдэнэ. Жишээ нь замын хeдeлгeeнд оролцож байгаа жолооч гарцан дээр явган зорчигчид зам тавьж eгдeггvй, зам тавьж зогссон жолоочийн араас бусад нь сигналдаж, хэл амаар доромжилдог, гарцаар гарч байгаа явган зорчигчийг бас сигналдаж цочоодог, замын хeдeлгeeнд оролцохдоо “би л болж байвал бусад нь яасан ч яахав” гэсэн амин хувиа хичээсэн бvдvvлэг vзлээр хандаж байгаа нь жирийн иргэдийн eдeр тутмын амьдралд маш их дарамж, стресс болж байдаг ажээ. Энэ бvхнийг дээд тушаалтнууд мэдэрдэггvй юм байна лээ. Учир нь тэд eeрсдийн явж байгаа бvх замын хeдeлгeeнvvдийг хаалгаж, дохио хангинуулсан хамгаалалтын машинаар зам гаргуулаад, хотын замаар чeлeeтэй зорчдог байх юм. Миний бодлоор тэд Монголын иргэн л юм бол жирийн иргэдтэйгээ нэгэн адил замын хeдeлгeeнд оролцож, eнeeдeр Улаанбаатар хотод замын хeдeлгeeнд оролцоход ямар их дарамттай байгааг мэдрэх ухамсартай, vvнийг шийдвэрлэх сэтгэлтэй байх ёстой.

Дэлгvvрт худалдаа хийх vед худалдагчтай мэндэлж, баярлалаа, баяртай гэх мэт энгийн vгс хэлбэл зарим нь их гайхаж байна. Тэд eeрсдee хэзээ ч худалдан авагчтай тvрvvлж мэндэлдэггvй, бараа бvтээгдэхvvнийг нь худалдан авч байхад баярлалаа гэж хэлдэггvй, танихгvй ч гэсэн eeрeeс нь vйлчилгээ авсан хvндээ баяртай гэж хэлдэггvй болохоороо ийн гайхдаг бололтой юм. Нийгэм хэцvv байгаагаас хvн ууртай уцаартай, харилцааны энгийн соёлгvй байх нь аргагvй гэж зарим хvн eмeeрeх байх л даа. Харин энэ их бухимдлыг тайлж, уур уцаарыг арилгаж, нийгэмд хvн яаж хeлee олж, байр сууриа эзлэх вэ, ингэснээр нийгмийн соёлын тvвшинг яаж дээшлvvлэх вэ гэдэг дээр нэг ч хvнд санал алга. Нийгмийн жирийн харилцаанд бие хvн бусадтайгаа яаж харилцаж байгаагаас, харилцааны энгийн соёлоос л бvх сайн зvйл эхлэх нь ойлгомжтой ч харамсалтай нь “хамгийн хялбар, жижигхэн, энгийн зvйлийг хийх нь зарим vед хамгийн хэцvv болсон байдаг” гэсэн догма Монголд бий болжээ.

Монголд аль ч шатанд цаг баримтлана гэдэг ховор бeгeeд “vдээс eмнe”, “vдээс хойш” гэсэн хоёрхон цагтай юм шиг л сэтгэгдэл тeрvvлэв. Цаг тохирч уулзалт хийхээс хvмvvс зайлсхийж, цаг тохирохдоо ”тэгж байгаад миний гар луу утасдчих” ч гэдэг юмуу, эсвэл “ирэнгvvт надруу залгаарай” гэх мэт утга нь vл ойлгогдох, цаанаа л нэг “найдваргvй, баталгаагvй” шинжийг агуулсан vгс хэлнэ. Цаашилбал E-mail-ээр хvнтэй харилцаж, санал солилцох, уулзах цаг тохирох гэдэг асуудал лав л тeрийн алба хашиж байгаа зарим ажилтнууд, дарга нарт алга байна лээ. Ингэхлээр хvнд суртал Монголд дээд зэргийн тvвшинд хvрсэн гэж хэлж болно.

Намайг гар утас хэрэглэдэггvй гэхээр олон хvн гайхаж, “гар утасгvй хvнийг анх удаа л харж байна” гэх ба дэндvv харамч хахир хvн байна гэж дотроо бодож байх шиг. Тeрeл садангууд дотроо 60 гарсан нагац эгч бид хоёр л гар утасгvй нь байх аж. Oeрeeр хэлбэл ихэнх хvмvvс мeнгeний vнэ цэнийг мэдэхгvйгээс, юу хvсэж байгаагаа мэдэхээс юу хэрэгтэйгээ vл мэдэх-ийн гайгаар Монголд 8 настнаас 80 настан хvртэл бараг бvх хvн гар утастай болж, тэр нь нийгэм дэх vр ашиггvй хэрэглээ гэхээр болжээ. Ажил дээрээ, гэртээ утастай, тэгээд e-mail-ээ eдeр бvр шалгадаг байхад гар утасны хэрэг надад vнэндээ байдаггvй л дээ. Гэтэл энд бага ангийн сурагчид хvртэл хэн нь ямар дугаартай, ямар маркийн гар утас хэрэглэдэг гэдгээрээ бараг уралддаг болсон гэнэ. Оюуны хомсдол ямар тvвшинд очсоны нэг илэрхийлэл энэ буюу. Энэ ч утгаараа сайд дарга нар, УИХ-ын гишvvд нь хvртэл албан ажил, хувийн асуудлаа хольж хутгаж байх юм. Жишээ нь УИХ-ын чуулган дээр гар утсаараа яриад, мессеж шалгаад, ямар асуудал хэлэлцэж байгааг vл сэхээрэх гишvvд, сайдууд дийлэнх нь байх юм. Утас нь дугараад, утсаараа яриад байхаар тэр хvний анхаарал ажилдаа тeвлeрeхгvй нь мэдээж. Тэгэхээр тeрийн ажил ямархуу явагдаж байгааг зvгээр л гар утсаар тайлбарлачихаж болмоор. Ерeeс гар утас гэдэг нь тухайн хvний хувийн асуудалтай холбоотой байх ёстой гэж би ойлгодог. За ажлын онцлогоос шалтгаалаад, жишээ нь salesperson, delivery agent гэх мэт хvмvvс зайлшгvй гар утсаараа бизнесээ явуулах нь ойлгомжтой л доо. Гэтэл Монголд оффисын ажилтнууд оффис дээр нь утас, факс, интернэт байсаар атал гар утсаараа ажил тeрeл, ахуй амьдрал, хувийн асуудлаа гээд бvгдийг нь ярьдаг нь vнэхээр оффисын дvрэмд, оффисын ажилтны ёс суртахуунд огт нийцэхгvй санагдаж байна. Зvй нь тэд ажил vvргээ явуулах vедээ, ажлын цагаар гар утсаа унтраах ёстой юм. Мэргэжилтэй, боловсролтой, нэр хvндтэй алба ажилтай хvн нэрийн хуудсан дээрээ гар утасны дугаар бичдэггvй бичигдээгvй дvрэм олон улсын тvвшинд мeрдeгддeг. Гэтэл Монголд бараг л бvх шатны хvн нэрийн хуудсан дээрээ гар утсаа бичсэн байх юм. Oeрeeр хэлбэл энэ нь “намайг олж харьцахыг хvсвэл миний хувийн дугаар луу залгаарай” гэсэнтэй утга нэг болчихоор байна. Цаашилбал Монголд оффисын утсыг бараг хэрэглэдэггvй гажиг жишиг тогтчихоод байх шиг. Тeрийн албанд гэхэд дарга нар нь ажлынхаа утсыг авдаггvй, ажлынхаа утсаар барагтай ярьдаггvй. Тэнд нь нэг утас тоосонд даруулаад дугарч л байдаг. Харин гар утсаараа бол eeр. Oглeeнeeс vдэш болтол хэзээ, хаана байгаагаасаа vл хамааран амраг садан, ах дvv, арилжаа наймаа, ажил хэргээ тэд ярина. Ингэхлээр Монголд сурагчдаас нь эхлээд тeрийн албаны ажилтнууд, сайд дарга нар нь хариуцсан vvрэг ажилдаа анхаарлаа vл тeвлeрvvлэн хэрхэн хeнгeн, хийсвэр ханддагийг зeвхeн тэдний гар утасны vрэлгэн, ухаангvй, дэг журамгvй, бvдvvлэг хэрэглээгээр нь тайлбарлачихаж болмоор юм шиг.

Соёлын хувьд Хятадын соёл манай нийгэмд eнгeрсeн цeeн жилд маш эрчимтэй тvрэн орж ирснийг ирvvт мэдрэв. Улаанбаатар хот яг л Хятадын eмнe зvгийн, орон нутгийн нэг хот шиг болж. Энд Монголоор ярьдаг, Монголжсон Хятад, Солонгос хvн маш олон болсны дээр, иргэд Монгол, Хятад нь огт мэдэгдэхгvй шахам болсныг мэдрээд сэтгэл минь их eвдeв. Oвeр Монголын телевизийн сувгаар нь Ар, Oвeр Монголчууд тэврэлдээд дуулаад, хамтраад урлагийн тоглолт их л vзvvлж байгаа харагдах юм. Монгол биш хvн тvvнийг нь харвал “Монгол бол Хятадын нэг хэсэг гэдэг нь vнэн юм байна” гэж ойлгохоор. Oвeр Монголоор дамжин язгуурын Монгол маань Хятадад нэлээд тvргэн уусч байгааг нvдээр харлаа. Ер нь ажиж байхад уламжлалт Монгол соёл, ёс заншлаа мэддэг хvн тун цeeхeн болсон бололтой. Vvний нэг жишээ нь сая Цагаан сараар гахай жилийг хvмvvс “алтан гахай” хэмээн нэрлэж байх юм. Хятад хvн гахайг арвин баян эд баялгийн дээд гэж шvтдэг, аливаа эрхэмлэн хvндэтгэдэг зvйлээ “алтан” хэмээдгийг (алтан луу, алтан улс гэх мэт), мeн Хятад хvний “eнгeрсeн, одоо, ирээдvйн амьдралдаа мeнгe, эд баялаг хуримтлуулах” амьдралын философийг нь бодолцвол Алтан Гахай гэдэг нь Монголчуудад биш, илэрхий Хятадуудад хамаатай нэр юм. Гэтэл Монголчууд маань бие даан сэтгэн бодох, шvvн тунгаах ухаангvй болж, бусдыг урсгалаар даган дуурайж, Хятадын соёлд автаж байгаа нь vнэхээр жигшил тeрvvлж байна. Энэ мэт зvйлсийг бусадтай ярилцвал “Чи тэгээд яаж ч чадахгvй биздээ? Хятадын хvчинд Монголчууд хvнс хоол, эд бараагаар хангагдаж амьдарч байгаа юм бишvv” гэж омоглон уурлах МОНГОЛ хvн олон болжээ. Ерeeс тийм хvмvvс Хятадад уусах хувь тавиландаа эвлэрчихсэн, тvvнийг хvлээн зeвшeeрсeн ч юм шиг. Ер нь надад ойлгохгvй зvйл энд их байнаа. Язгуурын Монгол ухаанаар сэтгэж, Монгол хvний нvдээр эх орноо бодитоор нь нэг харвал жигшин зэвvvцэх, эмзэглэх, сэтгэл eвдeх vзэгдэл, зvйлс энд урьдахаас их болж. Харин Монгол хvний БУС нvдээр харвал энд юм бvхэн болоод, бvтээд, жам ёсоороо жижиг зах зээл нь хeгжeeд, хvмvvс нь ахуй амьжиргаа эрхлээд, Монгол удаан боловч бас хeгжeeд байгаа мэт харагдах байх л даа.

2. Ядуурал

Санхvvгийн хувьд дийлэнх иргэд маань ядуучуудын бvлэгт орчихжээ. Ядуу хvн гэхээр орох оронгvй, эрхэлсэн ажилгvй, орлогогvй, vгээгvй хоосны нэр ч биш юм. Хэдийгээр гэр орон, унах унаа, тодорхой эрхэлсэн ажил, орлоготой ч, тvvнээсээ мeнгeн хуримтлал vvсгэж чаддаггvй, тэгэх боломжгvй байгаа иргэдийг бас ядуурч байгаа хvн гэж тооцдог. Энэ ойлголтоор бол Монголын бvх дунд, доод давхаргынхан, eeрeeр хэлбэл шударгаар хeдeлмeрлeгсeд ядуу гэсэн бvлэгт орохоор байгаа юм. Oргeн хэрэглээний бараа бvтээгдэхvvн, vйлчилгээний vнэ маш eндeр байхад Монгол хvний хeдeлмeрийн vнэлэмж хэт доогуур байгаа нь ядуурлыг улам бvр нэмэгдvvлэх боллоо.

Амьжиргааны урсгал зардлуудаа (байр, хоол унд, хувцас, тээвэр, даатгал, харилцаа холбоо гэх мэт) бvрэн тeлeeд, хэрэглээгээ нэлээд танаж, сэтгэл зовнихгvй амьдрахын тулд Монголд дор хаяж $1,000-ын цалин сард авах шаардлагатай болсон байна. Oeрeeр хэлбэл Улаанбаатар хотод энгийн орон сууцандаа, нэг их санаа зовох зvйлгvй амьдрахын тулд ийм хэмжээний орлоготой байхыг амьжиргааны тvвшин нь eeрee шаардаж байна. Хувь хvнд ийм хэмжээний цалинг хувийн хэвшил юмуу олон улсын байгууллага л санал болгоно. Харин улсын байгууллага, тeрийн албанд байдал маш хvнд. Жишээ нь Монголд хeдeлмeрийн хeлсний доод хэмжээ сард 69,900 тeгрeг, 80,000-аас доош тeгрeгийн орлогод татвар ногдуулахгvй, тeрийн албан хаагчийн дундаж цалин сард 156,000 тeгрeг байх ба 30 гаруй жил vр бvтээлтэй ажилласан их эмч нар сард 150,000 тeгрeг авч байх юм. Улс орон хийсэн бvтээснийхээ хэрээр иргэд нь хeдeлмeрee vнэлvvлэх нь ойлгомжтой ч, тeрийн албан хаагчид, тeсвийн ажилтнуудын хувьд цалин хэтэрхий бага байна. Сарын $130-оор хvн яаж амьдрах вэ? Энэ эмгэнэлт байдалд нийгмийн баялгийг шударгаар хуваарилахын оронд далдуур хууль бусаар “хулгайлагч” тeрийн eндeр албан тушаалтнууд буруутайгаас гадна тэднийг танилгvй олон олон сонгуулиар сонгосон сонгогчид бас буруутай.

“Гадаадад хичнээн eндeр боловсрол эзэмшээд ирлээ ч, Монголын нийгэмд тэрхvv боловсрол, мэдлэг, чадвараа шударгаар vнэлvvлж, цалингийн орлогоороо хангалттай амьдарч, тvvнээсээ vр хvvхдvvдийнхээ ирээдvйн боловсролд мeнгeн хуримтлал vvсгэх боломж Монголд eнeeдeр алга байна” гээд дvгнэчихэд хилсдэхгvй гэж бодно. Учир нь би энд хоёр л жишээ хэлье. Олон улсын хандивлагч байгууллагуудаар санхvvжигддэг гадаадын тeсeл Монгол ажилтанд (барууны оронд post graduate degree хийсэн, мэдлэгтэй, туршлагатай хvмvvс) дунджаар $800-ын цалин сард eгдeг мeртлee гадаадын экспертvvддээ хоногт $700 орчим цалин eгч байх юм. Хувийн хэвшилд competitive salary амалж байна гэх мeртлee боловсролын тvвшнээр ижил, ажлын туршлагаар ялгаагvй гадаадын, Монголын хоёр мэргэжилтэн байлаа гэхэд тэдний хооронд тэмээ, ямаа шиг цалингийн тvвшний ялгаа байх юм. Энэ жишээнээс vзэхэд Монгол хvн vvрд бага цалинтай байх ёстой гэсэн vзэл манайд vйлчилсээр л байна. Бид Монгол хvн болж тeрсeн болохоороо vргэлжийн мeнхeд бусдаас бага цалин авч байх ёстой биш биздээ? Би гадаадын байгууллагаар санхvvжигддэг элдэв тeсeл, мeн хувийн хэвшлийн талаар энэ удаад дэлгэрvvлж бичихээ тvр азная. Харин Монголд тeрийн алба ямар байгаа талаар бичихийг илvvд vзлээ.

3. Тeрийн алба

Монгол залуус, бvсгvйчvvд гадаадад ямар их сургуульд боловсрол эзэмшиж, зэрэг хамгаалж, нэр хvндтэй газар мэргэжлээрээ ажиллаж туршлагажсан нь Монголын тeрийн албанд огт хамаагvй, нeлeeгvй болчихсон байна. Учир нь тeрийн алба гэгч тeрийн vйлчилгээг ард иргэдэд vзvvлэх ёстой энэ чухал алба Монголд бодит утгаараа устаж, зeвхeн зохиомол тоглоом тeдий болчихсон гашуун vнэнийг би биеэрээ мэдэрлээ. Энэ юунаас болов? Миний бодлоор Монголд эрдэм боловсролыг бодитоор vнэлэх орчин бvрдээгvйнх бус, тэрхvv орчныг хэсэг бvлэг хvмvvс зохиомлоор, он удаан жилээр албадан хаан боогдуулж байгаад оршино. Цeeн тооны бvлэг хvмvvс eeрсдийн эрх ашигт нийцvvлэн бидний улс орноор тeр барьж тоглон, Монголыг улмаар тоглоомын улс болгосон нь ийм эмгэнэлт байдалд хvргэжээ.

Монгол Тeрийн алба мэргэшсэн, чадварлаг байх ёстой гэж тeрийн албаны тухай хуулинд заасан байдаг ч, eнeeдeр Монголын тeрийн албанд ажиллаж байгаа дийлэнх ажилтнууд (бvгд гэж хэлээгvй) мэдлэг боловсролоор дулимаг, шийдвэр гаргах чадваргvй, мэргэшсэн бус, хvний vгээр vг хийж, хvний хийсэн бvтээснээс хулгай хийж, ажилд авахыг тушаасан хvнийхээ нeмeр, далбаан дор дээд тушаалтнуудын утсан хvvхэлдэй болдог хvн-сармагчингууд байна. Гэхдээ би энд тeрийн албанд шударгаар ажиллаж, хамгийн хvнд хvчрийг нь vvрч байдаг цeeн боловч мэдлэгтэй, боловсролтой, шударга ажилтнуудыг vгvйсгээгvй юм шvv. Гагцхvv тeрийн албанд улс тeрийн бохир нeлee орсноор тeрийн алба мэргэшсэн, чадварлаг байх утгаа алдаж, улс тeрийн eндeр албан тушаалтнуудын танил тал, мэргэжлийн бус хvмvvс тeрийн албанд шургалсаар тeрийн алба чадваргvй болсон байгаад л харамсаж байна. Энд би Монгол улсын Сангийн Яам, Vйлдвэр Худалдааны Яамыг онцлон тэмдэглэхийг хvсч байна. Жишээ татахад эрдэс баялгийн салбар дахь гадаадын хeрeнгe оруулагчтай хeрeнгe оруулалтын гэрээ байгуулах ажлыг хэрэгжvvлэхдээ дээрх Яамдууд дотоодын мэргэжлийн хvний нeeцийг огт ашиглахгvй байгаа нь Засгийн газар, гадны хeрeнгe оруулагчдын хооронд Монголын талд ашиггvй нeхцлeeр урт хугацааны гэрээ байгуулагдах магадлалыг эрс eсгeж байгаа юм. Учир нь хeрeнгe оруулалтын гэрээ гэж юу болох, тvvнийг хэрхэн байгуулдаг, байгуулахдаа юуг хэрхэн харгалздаг зэрэг ОУ-ын туршлагыг судлах, гадны хeрeнгe оруулагчдын саналд vнэлгээ хийж, тэдэнд Тeр eeрсдийн саналаа боловсруулан, сeргvvлэн тавих, хeрeнгe оруулалтын тeсeлд мэргэжлийн vнэлгээ хийх хvний нeeцийн чадавхи дээрх Яамдуудад алга байна. Тeрийн албыг мэргэшсэн хvмvvсээр гvйцэтгvvлэх vvргээ дээрх Яамдуудын эрх тушаалтнууд зeрчиж, Монголын эрдэс баялгийн эдийн засагчид, ОУ-ын хуульчид, уул уурхайн инженерvvд, хeрeнгe оруулалтын шинжээч нарыг бvгдийг нь шахан гаргажээ. Ийм нeхцeлд гадны хeрeнгe оруулагчдад сeргvvлэн тавих “хeзeр” эдгээр Яамдуудад байхгvй байх нь аргагvй.

Иймд гадаадад зэрэг хамгаалаад, сурсан мэдсэнээ улсынхаа хeрсeнд тарихаар ирж байгаа Монгол мэргэжилтнvvдээ Монголын Тeр eeрee цааш нь тvлхэж байна. Одоо Монголын тeрийн албанд ажиллаж байгаа эрх тушаалтнуудын дийлэнх нь Ph.D, Ph.D Engg, M.Sc, M. Engg, MBA, MA гэх мэт graduate degree гадаадад эзэмшээд Монголдоо буцан ирж байгаа Монгол мэргэжилтнvvдээ бодитоор vнэлж, улс орноо бодох vvднээс тэдэнд хийх ёстой ажлыг нь хийлгэж, мэдсэн сурснаа Монголд хэрэгжvvлэх боломжийг нь нээн eгeх нь байтугай эдгээр эзэмшсэн академик зэрэг ямар учиртай, хоорондоо ямар ялгаатайг нь ч мэдэхгvй байна гээд та боддоо.

Монголчууд юу ч мэддэггvй, Монголд eндeр мэргэжлийн хvмvvс байдаггvй гэвэл худлаа. Энд жишээ татахад eнгeрсeн 10 гаруй жилд зeвхeн АНУ-д гэхэд 400 орчим Монгол хvн ямар нэг их сургуульд нь суралцаж, Associate, Bachelor's, Master's, Ph.D зэрэг авсан статистик байна. Энэ тоо манай жижиг орны хувьд цeeн бишээ. Vндэсний хvний нeeцийн бодлого Монголын Тeрд байгаагvйгээс л хeгжлийн энэхvv их боломж болсон vндэсний мэргэжилтнvvдээ Монголын Тeр eeрee эх орноос нь хeeн гаргасаар байна. Нeхцeл байдал ийм байгааг мэдрvvт гадаадад тeгсeeд эх орондоо ирсэн Монгол мэргэжилтнvvд маань буцаад хилийн чанадад гарч одож байгаа vзэгдэл их боллоо. Тэд Тeр засагтаа харамсдаг, харуусдаг, гомддог, бас тэднийг жигшдэг бизээ.

4. Сайн мэдээ

Хэдийгээр Монголын нийгэмд амь зуух хэцvv, цeeн бvлэг хvмvvсийн уршгаар улс эх орон маань ядуурлын туйлд хvрч, vндэсний аюулгvй байдлаа алдахад ойртсон ийм хvнд нeхцeл байдал гадаадад тeгсeeд эх орноо зорьсон биднийг угтан авч байгаа ч, материаллаг буюу eчvvхэн сэтгэхvйнээс ангижирч, амьдралын утга учир, мeн чанарыг бодитоор ойлгодог, ухамсар, соёл, ёс суртахуунтай, боловсролтой, эх орноо гэх сэтгэлтэй залуучууд Монгол эх орондоо бас ч сэтгэл, зvтгэл гарган ажиллаж байгаа нь сайн хэрэг биш гэж vv? Тэдний тоо цeeхeн боловч, eeр eeрсдийн салбартаа хувь нэмрээ оруулж, eeр eeрсдийн орчиндоо vлгэр дууриал vзvvлж, Монголын бараан амьдралд гэгээлэг бvхнийг тvгээхийн тeлee зvтгэн буй гэдэгт би итгэдэг.

Сэтгэлийн тэнхээ, тэвчээр жаахан дутсанаас ахиад л эх орноо орхин одохыг урьтал болгохоос илvvтэй, энд байгаа бvхий л нeeц боломжийг нээн олж, тэдгээрийг бvрэн ашиглах нь эх орондоо эргэн ирж буй залуус бидэнд илvv чухал гэж vзнэ. Хожмоо улс орныхоо тeлee залуу насандаа хийж бvтээсэн бага ч болов хувь нэмэртээ сэтгэл хангалуун байх нь Монгол хvн болж тeрсний хувьд бидний бахархал, нэр тeр гэж бодох юм.

Oнгeрсeн оны 10-р сард Монгол дахь АНУ-ын ЭСЯ, Монголын Боловсролын зeвлeгee, мэдээллийн тeвeeс хамтран АНУ-д тeгсeгч Монголчуудын анхдугаар чуулга уулзалтыг зохион байгуулж, тэнд 100 орчим тeгсeгч хvрэлцэн ирж, санал бодлоо чeлeeтэй хуваалцсанаар цаашид “Монгол улсын хeгжил” гэсэн нэгэн зорилгын тeлee eeр хоорондоо хамтран ажиллах vндэс суурь нь тавигдсан билээ. Vvний адил Герман, Япон, ОХУ, Их Британи, Австрали гэх мэт орнуудад тeгссeн Монголчуудын холбоодууд идэвхтэй vйл ажиллагаа явуулж эхэлж байгаа гэсэн. Аливаа амжилт бага зvйлээс л эхэлдэг болохоор улс орныхоо тeлee санаа зовнидог Монгол хvн бvр боломжоороо санаа сэтгэл нэгдэн, эдгээр холбоодын vйл ажиллагаанд нь оролцож байх хэрэгтэй юм байна.

Гадаад оронд тeгсeeд Монголдоо ирж байгаа хvн бvхэн эхлээд нийгэмдээ дасахгvй, нийгмийнхээ гаж vзэгдэлтэй эвлэрэхгvй нь мэдээж болохоор их бухимдана, сэтгэл eвдeнe, зовно, харамсана, гуниглана, магадгvй цeхeрнe. Би анх ирээд яг л ийм байдалд орсон. Гэхдээ eдeр бvр Монголдоо яах гэж ирсэн зорилгоо eeртee сануулж, тэрхvv зорилгоо биелvvлэх ёстой гэсэн иргэнийхээ vvргийг ухамсарлаж, Монголд ирсэн бусад олон залуус энэ бvх бэрхшээлийг сeрeн гарч чадсан шvvдээ гэж бодохоор эх орондоо буцан ирсэндээ харамсах сэтгэл огт тeрдeггvй бeгeeд харин ч урам ордог юм. Ер нь хvнд энэхvv тvр зуурын шокийг даван гарах сэтгэлийн тэнхээ, тэвчээр байх ёстой юм билээ.

Эцэст нь хэлэхэд “Хилийн чанадаас Монголдоо эргэн ирж буй боловсролтой залуус маш олон болтугай”, “Орон бvхэнд боловсорсон Монгол залуус нэгдэгтvн” гэж л хэлмээр байна. Боловсролтой, ёс зvйтэй Монгол иргэд энэ улс орон, нийгэмд тань агаар, ус шиг л vгvйлэгдэж байна шvv.

Бvх зvйл сайхан болно. Гагцхvv vvнд итгэе, зvтгэе!

40 Comments:

Blogger togoruu said...

"Сэтгэлийн тэнхээ, тэвчээр жаахан дутсанаас ахиад л эх орноо орхин одохыг урьтал болгохоос илvvтэй, энд байгаа бvхий л нeeц боломжийг нээн олж, тэдгээрийг бvрэн ашиглах нь эх орондоо эргэн ирж буй залуус бидэнд илvv чухал гэж vзнэ. Хожмоо улс орныхоо тeлee залуу насандаа хийж бvтээсэн бага ч болов хувь нэмэртээ сэтгэл хангалуун байх нь Монгол хvн болж тeрсний хувьд бидний бахархал, нэр тeр гэж бодох юм"
bi chigsn ingej l bodjiin. bodsoor suutal ch odoo yu yugui ochih bolchloo doo, turuulj ochson humuusees yum duulgah boluu gej hichneen huleev zugeer.
za blogoo zav zaigaaraa shinechilj bhiig bodooroi. shine post-g chin dahij hed sain unshnaa.neg dor yasn olon yumnii tuhai bichee vee.

2:08 PM  
Blogger mgljin said...

uurtei chini sanal niilj bnaa, uneheer saihan bichsen bna,,,"Oron burt bolovsorson(bas ajillaj, amidarch byi)zaluusaa ,bugdeeree negdetsgeeye".

7:54 PM  
Anonymous Anonymous said...

bid chadnaa. bid buteene. bid hezeech yalagdahgui. hezeech!!!

3:41 AM  
Blogger O.Batkhuu said...

Bi ch gesen ene 8 sard Mongol-doo ovhino

10:38 AM  
Blogger Indranila said...

Bodoj yavdag buhniig maani saihan bichjee. Olon zaluus unshih boltugai

12:35 PM  
Blogger М.Огоо said...

Hun bolgond unshuulmaar boljee. Bugdeereed review hiigeed tavichih uu?

12:40 PM  
Blogger baatarkhuu said...

chamd ajiliin undur amjilt husye. Bi gesen udahgui harij Mongoldoo ajillaj amidrana gej boddog.

1:17 PM  
Anonymous Anonymous said...

Ñàéõàí áîäðîë áîëæýý. Ýíä ÿðèãäñàí ç¿éëñèéã äýìæèæ áàéíà. Ãàð óòàñíààñ áóñäûã íü :-). Á¿ãä ýíý òàëààð ÿðüæ õýëýýä áàéäàã. ÃÀÐÀÕ ÃÀÐÖ-ûí òàëààð áè÷èõã¿é áàéãààã òàíü ø¿¿ìæèëìýýð ñàíàãäàæ áàéíà.

2:26 PM  
Anonymous bz_bz said...

deerhiig MGL-eer bichsen boloogui bna. end bichigdsen zuiluudtei sanal niilj bna. Mobile-s busadtai n :-). Ene talaar bugd l yarij bichij bna. GARAH GARTS-iin talaar bichihgui bgaad tani shuumjilmeer sanagdaj bna

2:28 PM  
Blogger Жаргалант Батсүхийн Баасанжаргал said...

tsoongui jiliin unaltiin daraagaar mongol ulsiin maani zovhi ni oodoo zaluus negdej, niigem maani sergej baina gej itgen ooroo ch bas ene olon zaluustai mor zeregtsen alhmaar baina

2:48 PM  
Blogger Хөх маахай Л.Очирхуяг said...

Санал нэг байна, эх орноо хөгжүүлэхийн төлөө зүтгэцгээе залуусаа.

5:02 PM  
Blogger Bold Sandagdorj said...

Comment-uuded tani mash ih bayarlalaa.
Asuudlaas garah gartsiig gants bi bish niit olnooroo heleltseh ni zuitei baihaa. Buhel buten niigmiin oorchloltiin talaar bichihiin tuld mash ih sudalgaa, erel haiguul hiij baij bichih heregtei.

5:03 PM  
Blogger Solace said...

Yer ni bol Mongoldoo ochood yuunii turuund toriin alband ajillaj, zasag tor geech zuil chuham yuug yaaj hiih uchirtai um be gedegiig medruulmeer sanagddag l daa. Daanch haramsaltai ni toriin alband bid metiin ariin haalgagui nuhduud orno gedeg ulger baihaa.

Za tegeed Mongold ergej ochood amidrahad mashin zam garahaas ehleed, shono oroi gudamjaar alhah, utaagui gazar olj agaar amisgalah geed um um neleed hetsuu bolchihson um shig sanagdsan. Gehdee yaahav ter buhniig tevcheed yavj bolno l doo, gadaadad ter baitugai umiig tevchij ongoruulsen um chini. Harin bid buhnii hiie, buteeye hemeen zorij ajillaj baigaa zuiliig toroos haaj boogduulahiig l tevchihed uneheer berh umaa. Neg um hiih geheer iim ch licence, tiim ch burgtel, tatvar, huraamj, daatgal ene ter geed nayan um shaardaad l. . .Terniig ni burduuleh gej boon hahuuli, hund surtal . . . unen tamtai sanagdsan. Nad shig humuus bol suuldee zalhaad, halshraad . . .

8:24 PM  
Anonymous Suren said...

Sain bainuu ? Gadaadad suugaa hunii huvid tanii niitlel sonirhliig mini ihed tatlaa. Bayarlalaa !

Hyatadiin nuluu setgel ih tugsheej baina. Manaihan yum bolgoniig bodohguigeer duuraidag zangaas hezee yaaj salah bol..

Gar utas bolon tsag baridagguin tuhaid .. tsag baridag oron baihad baridaggui oron baij bas bolno shdee. Ali ali ni soyol, ondoo l gehees bish. Yapond amidargad hunii huvid haayaa mongoldoo ochood hojigdson ch gesen taivan saihan alhaj yavah yumsan gej boddog. Bainga tsagtai uraldaj yanzan buriin deadlinenuudad amidralaa atguulj yavah tiim saihan gejuu..
Ingehed yaponchuud ch gesen 100 jiliin omno bol ogt tsag baridaggui baisan gedeg. Hurdatstai hugjil ehlenguut humuus zavgui bolj, amidral ni ajil turuld daragdaj, uraldaan ursulduun urnuj tsag barihaas oor argagui boldog. Tegehiinhee hajuugaar aajuu uujuu amisgalj uul us nar sar harch bayasah ni bagasdag. Stress ihsej yanz buriin uvchin uurlene .. Tiimees odoogiin mongol harin gaigui yum bishuu. Afrikiin ornuudiin "ene doloo honogt esvel ter doloo honogt" gedegtei haritsuulahad yamar ch baisan udees umnu hoinotoigoo :)

Gehdee tanii (chinii ?) niitlel eronhiidoo ih taalagdlaa, ulam ihiig bicheerei :)

8:44 PM  
Blogger Soyolerdene said...

Sanal mash ih niilj bainaa. Yalanguya turiin albanii tuhai mun mongolchuudiin erunhii baidliin tuhai. Odoo hamgiin ayultai ni ugaasaa iim l baidag iim baih l yum baina gesen uhamsar humuust ulam buur suuj ugsun yum shig sangdaad baidag. Niigmiin ter buruu tiishee yavaad baigaa uhamsariig hagiin gol ni erguuleh heregtei yum boluu.

9:01 PM  
Anonymous Anonymous said...

Bichsen yum tan' unen ni unen l baina. Gehdee Mongol oron iim baidaltai bgaag medehgui hun baihgui shuu dee. Ene ih yumiig bichih gej ta ih l tsag avsan baih. Gehdee eniig bichlee geed blogoor tenej yavdag hed ni l unshaad unen shuu gej bodvol bodood daraagiin link ruu orohooroo l martchihna shuu dee. Uunii orond ene asuudliig yaj shiideh talaar ene ih hairan tsagaa zartsuulsan bol hamaagui ur uguujtei bna bh

6:35 AM  
Anonymous Anonymous said...

minii huvid gar utasny tuhaid ter bur helj yariad baidaggui, mash olon asuudal hundsun sanaa garsan baina gej magtaj baina. busad zuiluudiin tuhaid tsegtstei sain bichsen bolovch bid udur tutam sonsoj, shuumjilj baigaatai haa saigui taardag. blog bichdeg humuus asuudlyg hunddug bolovch garts haih tal deer heleltsuuleg urnuuldeggui dutagdal baigaad jaahan haramsdag. ovoo yum yarih geed ireheeree nuguu eh ornoo hugjuuleh gej yarisnyhaa esreg bair suuri ilerhiileed eheldeg. garts haigaad olood irsen humuusee hudalch hulgaich luivarchin geed nuguu MAHN-ynhaa daranguillaar huleej avaad baidag.
mundag mundag erdem nom sursan humuus ni ochood eldev gadny tusul deer l ajillah yum. tsag zuuryn l ajil. dandaa gadny zeel tuslamj tusliin hureend eh orny hugjil hyazgaarlagdahgui bolvuu. eldev bodlogo bolovsruulah tuvshnii ajil hiih geheer hurungu mungu hahuuli avilga, tanil tal lobby geed gartsaagui shaardlaga garaad irdeg. argaa barahaaraa gudamjind temtsel hiij olond tanigdah hereg garna. jaahan amjilt olson ni ali neg nam evseliin iveeld bagtaad buruu zamaar budaa teegeed yavchihna. arga chargagui neg ni gudmand baahan laaz ushigluj baigaad urnu dornyg zorin nisne. garts haih tal deer negdvel yasyn be zaluusaa.
hedhen shirheg adgyn luivarchuugyn gart buhel buten ulsyn huvi zaya baigaag uurchilj shinechilj bolohgui gejuu.

Legacy

8:01 AM  
Anonymous Anonymous said...

Sain baina uu. Ikh bayarlalaa. Ikh sain niitlel boljee. Zohiogchoos husekh huselt baina. Tanii enekhuu temdegleliig tsaash ni olon hund hurgekhiin tuld WEB huudsand bolon sonind heleltsuuleg bolgon niitelbel bolokh uu. www.dayarmongol.com gesen web-d. Mun ene webnii tsaasan huvilbar bolokh setguuld niitlekhiig zushuurnu uu.
www.dayarmongol.com

12:27 PM  
Anonymous Anonymous said...

Gadaadad surguulia tugsuud eh orondoo butsaj irj bgaa humuus olon zuiliig ogt oor ontsgoos hardag.
Eniig ug ni deer suugaa erh medeltenguud ashiglah l heregtei yum bgaam daa.

3:26 PM  
Anonymous Anonymous said...

saihan bichjee good organizing
bi ch gesen Mongol yavna sh de gehdee udaan b.hgui b.ha ta nart amjilt husie

3:59 PM  
Blogger Bold Sandagdorj said...

Commentuuded ahin bayarlalaa.
Dayarmongol-iig toloolj bichsen hund: Ner usiig ni taviad, bichlegnees hasaj, nemehguigeer web-dee bolon setguuldee hevlej bolno. Zovshoorch baina. Hundetgesen Bold.

7:56 PM  
Anonymous Anonymous said...

Mongoliin niigem uuriin ontslogtoi. Chono tahidag shigee choniin setgehuitei. Ene niigemd hen huchtei n l uldene... Za uur zuil yu ch helehev dee.

11:05 PM  
Anonymous Anonymous said...

C.Bold-d
Za, dayarmongold niitlekhiig zuvshuursund ikh bayarlalaa. Tsaashid iim hurts, sodon niitlel olniig bichij, olon tumnee sereej baigaarai gej husye. banom2001@yahoo.com

9:56 AM  
Blogger baynaa said...

Uuriin chine niitlel uneheer taalagdlaa. Gadaadad baigaa mongolchuud uulzaldahaaraa dandaa l ene sedevruu halij ordog. Mongol ulsaa yaaj hugjuuleh vee, tegeh heregtei ingeh heregtei geed l baahan margaldaj, zarimdaa muudaltsaad ch avdag. 4,5 jiliin umnu bas l iim baisan sanagdana. Bid yariad l baidag... Suuldee ch odoo yuugii n yarih vee, uursduusuu ehleed hiiye gej bodoh bolson. Hun bolgon hiij baigaa ajlaa sain hiig, deer n niigmiinhee sain saihnii tuluu huvi nemeree oruulag. Asuudal ih amarhan sanagdana. Gadaadad surahaar yavsan bol surah yumaa sain sur, ajillahaar yavsan bol ajlaa sain hii. Deer n tanii ergen toirond shudarga bus zuil bainuu? Tegvel temts, hervee diildeggui yum bol shudarga ariunaaraa busdad ulger duurailal bol, busdiig manlail... endees l buh zuil ehleh yum bishuu! Manaihan uuriih n hiisen zuiliig hen negen magtahgui bol, toohgui bol yamar neg yum hiih durgui yum shig sanagddag. Zaaval iim tiim hudulguun urnuulj, sonin hevlel, web-r hiisen ajlaa reklamdah gelgui dor burnee l chadah chineegeeree sain uilsiig buteej yavtsgaaya l daa!

10:59 AM  
Anonymous Anonymous said...

Bi 2 jiliin omno Mongold ochood 6 sar bolood butsaad irsen. Yag l tanii bichij baigaa zuilsiig mederch bailaa.
Yalanguya Mongoliin toriin alba gedeg bol tsagirag uym bilee. Dotor ni oroh uym bol dagaad l ergeldeed baih esvel JUST QUIT. Oor songoltgui. Odoo hurtel emzeglej yavdag. Bidnii GARTS haana baina ve? Uynaas ehlebel zuv be gedgiig ergetuulseerl... haisaar l baina.

6:23 AM  
Anonymous Anonymous said...

Negen zuiliig nemj helehed, bid shantrahgui zutgeed temtseed baij bolnoo,chadna. Unfortunately, they, people who are in a charge, will never let you do that! They just kick you out!

6:35 AM  
Anonymous Anonymous said...

Baidag zuilsiig shuumjleh n zuv, gehdee havtgairuulaad hereggui dee, Bold oo. Bi USA-d udaj udaj ireed 3 jil bolj baina. Hunsii delguuriin cashier,restorand uilchlegch nar ene ter geed "bayarlalaa" gedeg ug end tend ovoo l hereglegddeg bolson n ajiglagddag yum, chamd yagaad tegej handaad baidag yum bol doo.
Turiin albanyihan dotor ter hund surtal baigaa l baih, harin huviin hevshild ih ahits garch baigaa shuu.
Zaluuchuudyin oyun sanaanyi doroitlyin talaar chi yu ajiglav?
Gadaadaas tugsun irsen zaluuchuud, jishee n chi orchin toirondoo yaj nuluulj chadaj baina? Dan onol yariad, shummjleed suugaad baival hugjih uu?
Iluu optimist baigaarai, bitgii tuilshraarai gej zuvluye!

9:57 PM  
Blogger Bold Sandagdorj said...

Setgegdel bichsen, zuvlusun, shuumjilsen buh humuust bayarlalaa. Bichleg maani ter chigeeree shuumjlel, tuilshral BISH, harin huvi hund torson bodol, setgegdel yum. Zaluusiin oyun sanaanii doroitliin huvid bi end bichih ni iluuts baih. Uchir ni hun bur l uuniig medej baigaa. Humuus odoo aldaa dutagdliig helj yarihiig bish, asuudliig yaj shiideh ve gedgiig shaardaj baih shig baina. Tiimees bi zarim humuusiin helsenchlen ahiad l "shuumjlegch, tuilshragch" bolohiig husehgui baina :-)
Harin end ireed orchindoo yaj noloolohiig oroldoj baigaa tuhaigaa daraagiin bichlegtee oguuleye.

11:56 PM  
Blogger Цэцболд said...

Tiimee sanal neg baina. Mongol maani iim l bolchood baigaa yum. Gehdee ene bugdiig uurchluh arga zam zunduu bii gedegt itgej l yavna daa.

3:24 PM  
Blogger zalituneg said...

Gar utasnaas busad deer sanal neg baina. Chas hiitel ni ch bichij. Minii bodoloor hun bur dor buree oor ooriin business tetsegluulj esvel baigaa businessiig saijruulj baival ene uls oron hogjih bus uu. Tom tom yaridag bolovch huviin zohion baiguulalt 0-d oirhon humuus Gadaadad bui Mongold bui geltgui ih l haragdah yum. Tor zasagaa shuumjleed avah ni zov harin buh buruug ni tohoj bolohgui gej bodoj baina. Yagaad gadaadad iim ondor bolovsrol ezemshchihsen ulsuud ih baga hemjeenii horongo oruulagchidiig tataad oorsdiin businessiig uusgej tordood hangalttai orlogo olj bolohgui gej. Yalan guya mongol shig ajillah huch hyamd gazar bol.

12:26 AM  
Anonymous mgloo said...

hehe, chi bichij ehlee yu. Saihan bichleg bolj, odoo turiin tolgoi deer baigaa humuus uurchluduh tsagt mongol maani arai uur bolno l gej naidaj baina shuu, hehe

9:11 AM  
Blogger Telmen said...

Mash saihan bichleg bolson baina, bi bas odoo 10 sard tugsuh sanaatai, tugsuud shuud ochij chadahgui ch end yamar ch baisan neg heden jil ajillaj turhslaga tsugluulj baigaad ochino oo. Gar utasnii tuhai bcihsen zuiltei ch bas sanal niilj baina. Amjilt husey, ulam ihiig bicheerei, bid negdene shuu!

1:45 PM  
Blogger nomio said...

тиймээ бvгд л монгол руу яардаг, очоод шууд навс унаад буцдаг нь vнэн шд. би ч гэсэн тэгсэн.

Харин уvрийн чинь хvндсvн асуудалийг гадаадад байгаа монголчуvд бvгд яридаг боловч юу хийхээ яахаа мэддэггvй. Мэдээж буцаж очоод ажиллана л даа. Тгээд ажиллалаа гэхэд Би ганцаархнаа ийм бодолтой байгаад харин vлдсэн 10 хvн нь монголийн нийгэмдээ ялзарчихсан байхад л би юу ч хийж чадахгуй 1 жилийн дараа яг ижил болно. мэдээж энэ нь хуви хvнээс шалтгаалах нь мэдээж боловч хvн бvр сэтгэл санааний хувид оєр шиг чинь байж чадахгуй.

Тэхээр уг нь ингэж бодож явдаг 5 хvн нийлээд ажиллавал арай оєр болов уу гэж боддог юм.

12:25 PM  
Blogger Одко said...

Bi bas dunguj sayahan surguulia tugssun. Master's degree avsan. Udalgui harij, Mongoldoo ochij amidrah huseltei baigaa. Haaya Mongold ochood yaah bol hemeesen aidas buur turhen medregddeg l yum. Gehdee anhnaasaa yaah gej sursan, yaah gej iishee irsenee bodon bodon ooriigoo zorigjuulsaar harina daa. Buh yum saihan boloh boltugai.

10:41 PM  
Blogger Avilokiteshwara said...

Sain baina uu,
Zavgui uchraas ene comment g barag l unshihgui boluu daa. Gehdee Zavgui hun buhniig amjuuldag gedeg german ug baidag yum. Suuliin uyed ajliin zavaar blog hesdeg bolchihloo. Bichsen zuils chini mash ih taalagdlaa. Uurig chini Mongold ochih uyed bich bas phd ee duusgaad Mongoldoo gertee harij baisan yum baina. Gehdee eh orondoo uldej hiij buteene gesen bodoltoi bus, tur ger orniihnoo haraad l daraagiin mergejil deeshluuleh ajildaa yavahaar dahiad l gadaad ruu. Candor gedeg bol minii durtai ug, uuniigee eh orontoigoo holbood jaahan bodvol tegeed uilchih baih l daa. Za yamarch baisan bolj bui uil yavdliinhaa tuhai bichij baigaarai.

1:22 AM  
Blogger Avilokiteshwara said...

Dahin 1 zuil nemehed end yamar mergejil ezemshsen ni bas ih hamaatai. Boon ediin zasagch, huulich orchuulagch aar duurvel hen bayalgiig buteeh ve. Mal aj ahui maani zuun hun, shimtei hurstei zag agaar saihan baihad bolj baina . Ashigt maltmalaa bid ashiglahaas uur argagui gehdee bolovsruulj ezsiin buteegdehuun hiilgui gargaad baival bid l hamgiin ih aldagdal huleene sh dee. Baabariin bicheed baidag ashigt maltmalaar bayan hoid amerik, afrikiin ornuudiin dampuurliin tuhai sanaj baigaa biz dee? Ene buhen gehdee mongoliin huvid uilchilgeenii salbaraasaa ehleed hugjij baina. Tegeheer hujaagiin l belen buteegdehuun ergeldeed mongol ustahiinhaa davaan deer buteegdehuun uildverlehiin chuhliig mederch ehleh baih daa.

8:06 AM  
Blogger Bold Sandagdorj said...

Bayarlalaa Avilokiteshwara:
Blog deeree yum bichilgui bur udchihaj. Uund zav gargaj chadahgui l bna. Amjilt huseye.

9:14 AM  
Anonymous Anonymous said...

Ene oguulel chini ikh sain bichigdjee. Bi USA-d olon jil amidarsan gekhdee ene jil Mongold ochij ajillakh sonirkholtoi. Zun bolgon ochij tend oorchlogdoj baigaa Mongoliig mederch bailaa. Chinii bichsen zuiluud unekheer nudend kharagdaj baina. Gol ni gadaadad togsson mongolchuud maani negdej oor ooriin salbar deer baidliig kherkhen deeshluulekh bolomjiig khaij kheregjuulekh tsag bolson. Zasgiin gazriig kharaad suukh khereggui gej bodoj baina. Oorsdoo orchinoo burduulekh kheregtei tegekhiin tuld negdej duu khooloigoo niiluulekh kheregtei bolov u gej bodoj baina. Bi ooriin salbar deer oorchlolt khiikh gej uzne gej bodoj baina. Kherev berkhsheel tokhioldvol gol ni tushij tuslakh (sankhuugiin khuvid bish yumaa gekhed setgel sanaanii khuvid)gadaadad togsson oyutanuudiin alban yosnii baiguullaga baikh kheregtei gej bodoj baina. Ter baiguullaga ni setgel sanaagaar demjeed zogsokhgui edgeer shineer togsson oyutanuudiig khoorond ni xolboj ogokh, mongold kheregtei khiisen ajil buteeliig ni olon niited surtchlakh... zereg olon saikhan ajil zokhion baiguulj bolokh yum. BIDNIIG TOLOOLOKH, DUU KHOOLOIG MAANI MONGOLCHUUDAD MAANI KHURGEKH ALBAN ESNII BAIGUULLAGA BAIGUULAKH TSAG BOLSON GEJ BODOJ BAINA.

10:17 AM  
Blogger Bold Sandagdorj said...

Anonymous-d: Ih bayarlalaa. Sanaliig demjij baina. Eruul setgelgeetei humuus negdej, bie bienee demjij baij ene niigmiig oorchilj chadna.

11:05 AM  
Blogger solongoo said...

Sain u?
Mongold ajillahad yag chinii bichsentei adil asuudluudtai tulgarch bna.
1. alban hergeer hunii gar utas ruu utasdah hamgiin evgui zuilsiin neg bololtoi. Bi odoo boltol dasaagui l bna. Tuhain hun ni haana yu hiij yavaag ni medehgui uyed huviin dugaar luu zalgana gedeg ee dee.
2. bas zarim tohioldold ajliin asuudlaar huntei yahoo messengerdeed suuj baih um. Ene bas minii hamgiin durgui zuilsiin neg.
3. minii neriin huudsiig avsan zarim neg hunees neriin huudsan deer baigaa ajliin mail-eer hi5, tubely geh met community site-iin urilga ireh um.
4. tsag barihguin tuhaid bas ch argagui bololtoi. Iim dampuu niitiin teevertei, zamiin hudulguuntei hotod yaj ch tsag barihiig humuusees shaardagh bilee. Gehdee ene ni bas shaltag ch boldog bololtoi. 10 garui huniig tsugluulj huraldana gevel za tegeed dor hayaj 30-50 min tsuglatal ni huleeh baih daa.

10:08 AM  

Post a Comment

Links to this post:

Create a Link

<< Home